Mgieł wielki, wieczorny...

Rainer Maria Rilke, Śmierć [Der Tod]

Tam stoi śmierć, niebieskawy wywar

w filiżance bez podstawki.

Dziwne to miejsce dla filiżanki:

stoi na grzbiecie dłoni. Wyraźnie widać

na glazurowej krągłości

pęknięcie ucha. Kurz. I: "Nadzieja"

pismem zatartym na wypukłości.

To właśnie pijący,

dla którego przeznaczony był napój,

w czasie dawnego śniadania odczytał.

Cóż to są za istoty,

które odstraszy dopiero trucizna?

Czyż inaczej by pozostały? Po jakie licho

uwielbiają to pełne przeszkód jedzenie?

Trzeba z nich twardą rzeczywistość

wyjąć jak sztuczne uzębienie.

Wtedy będą bełkotać. Bełkot, bełkotanie.

O, spadanie gwiazd,

z mostu niegdyś oglądane:

nie zapomnieć go, stać!

Paul Celan, Fuga śmierci [Todesfuge]

Czarne mleko poranku pijemy je wieczór

Pijemy je w południe o świcie pijemy je nocą

Pijemy pijemy

Grób kopiemy w powietrzu tam się nie leży ciasno

Człowiek mieszka w tym domu który się bawi z wężami ten pisze

Pisze gdy zmierzcha do Niemiec złoto twoich włosów Małgorzato

Tak pisze wychodzi przed dom i gwiazdy migocą przyzywa gwizdem swe psy

Gwizdem wywleka swych Żydów każe im kopać grób w ziemi

Nam rozkazuje teraz zagrajcie do tańca

Czarne mleko poranku pijemy cię nocą

Pijemy o świcie w południe pijemy cię wieczór

Pijemy pijemy

Człowiek mieszka w tym domu który się bawi z wężami ten pisze

Pisze gdy zmierzcha do Niemiec złoto twoich włosów Małgorzato

Popiół twoich włosów Sulamit kopiemy w powietrzu grób tam się nie leży ciasno

Krzyczy głębiej wrzynajcie się w glebę wy tutaj a wy tam śpiewajcie i grajcie

Chwyta za broń u pasa i wymachuje oczy jego niebieskie

Głębiej wryjcie łopaty wy tutaj a wy tam dalej grajcie do tańca

Czarne mleko poranku pijemy cię nocą

Pijemy w południe o świcie pijemy cię wieczór

Pijemy pijemy

Człowiek mieszka w tym domu złoto twoich włosów Małgorzato

Popiół twoich włosów Sulamit ten człowiek się bawi z wężami

Krzyczy słodziej zagrajcie śmierć ta śmierć jest mistrzem z Niemiec

Krzyczy ciemniej ciągnijcie po skrzypkach a z dymem wzlecicie w powietrze

Grób wtedy macie w chmurach tam się nie leży ciasno

Czarne mleko poranku pijemy cię nocą

Pijemy w południe śmierć jest mistrzem z Niemiec

Pijemy cię wieczór o świcie pijemy pijemy

Śmierć jest mistrzem z Niemiec niebieskie ma oko

Trafi cię kulą z ołowiu trafi celnie głęboko

Człowiek mieszka w tym domu złoto twoich włosów Małgorzato

Psy swoje na nas poszczuje grobem obdarzy w powietrzu

Z wężami się bawi i marzy śmierć jest mistrzem z Niemiec

Złoto twoich włosów Małgorzato

Popiół twoich włosów Sulamit

Marlene Dietrich, Ich Werde Dich Lieben

(Du wirst mich lieben bis zum Tod)

W poszukiwaniu koloru...

Gąska, gąska... i po gąsce...

Gorący, bardzo gorący był wczorajszy czwartek, dużo pracy, dużo spraw, podkręcone tempo, jednakże wieczór wynagrodził mi ten kołowrotek. Z moją dorosłą grupą teatralną, czyli juchnowieckim Trylobitem, wybraliśmy się do Teatru Dramatycznego im. A. Węgierki. Oczywiście w Białymstoku. Niedawno raczyłam się tam "Gugułami", które wyjątkowo mi posmakowały, a tu solidniejsza jeszcze "Gąska". Odtwórczynię tytułowej roli spotkał Trylobit w Wariatce jakiś czas temu, kiedy świętował "Ożenek" Gogola, p. Justyna Godlewska-Kruczkowska zapraszała nas wówczas na swój spektakl. Skuszeni owym zaproszeniem, opanowaliśmy wreszcie białostocki teatr.

Scena foyer czekała, przemieniona w pokój w hotelu robotniczym. W centrum - łóżko. Poza tym - toaletka,  parawany, aneks kuchenny. Prosta scenografia, do tego światło i muzyka - nic więcej nie było trzeba, żeby widownię zabrać w świat, a właściwie w światek prowincjonalnego teatru w prowincjonalnym miasteczku. Mamy więc tytułową Gąskę - aktoreczkę, w którą z wielkim temperamentem wciela się Justyna Godlewska-Kruczkowska oraz równie fantastyczny zestaw pozostałych aktorów budujących na scenie świetny spektakl z ogromną energią. Oto Dorota Radomska jako Ałła, Jolanta Borowska - Diana oraz Krzysztof Ławniczak i Rafał Olszewski, czyli Fiodor i Wasilij. Komedia to, ale i niekomedia, widownia wybucha śmiechem wielokrotnie, dialogi skrzą się od dowcipu, do kanonu naszych żartów przejdzie choćby krótka wymiana zdań Ałły i Diany: "Odsłaniam kołdrę, a tam... Fiodor!" "Dostojewski??????????", tekst o "obiecującej aktorce", która "obiecała, to i dała" (cytuję z pamięci) czy brawurowa scena mierzenia bluzki made in "nie nasze".  Jednakże, tak jak wspominałam, momentami ten spektakl o aktorce, która "utopiła się, ale nie na śmierć" odsłania coś więcej, aktorzy nie tylko prowadzą ze swadą komediową opowieść, ale od czasu do czasu, na chwilę, odsłaniają "szwy" przedstawienia, na moment wychodzą z roli, ale nie po to, by puścić oko do widza, a by pozwolić mu zobaczyć pewną prawdę o człowieku (i tu szczególnie widać kunszt naszych aktorów). Brzmi więc na widowni głównie śmiech, ale momentami cichnie i wtedy czuje się, że nie o śmiech, nie tylko o śmiech w tej komedii-niekomedii chodzi.

Jeżeli więc, drodzy moi Czytelnicy, chcecie otrzymać solidną dawkę śmiechoterapii plus gratis w postaci dotknięcia duszy, kilkukrotnego szarpnięcia od wewnątrz, zapraszam na "Gąskę". 

Obsada:
 · Dorota Radomska: Ałła
 · Jolanta Borowska: Diana
 · Justyna Godlewska-Kruczkowska: Nonna
 · Krzysztof Ławniczak: Fiodor
 · Rafał Olszewski: Wasilij

 Zdjęcie ze strony Teatru Dramatycznego autorstwa Bartka Warzechy.

Gmły i gmły, i gmły...

Mówidełko, Paweł Tomanek

Co zrobić z czymś, co nie dotyczy,
ale dotyka? Dajmy na to, sławetna ręka
losu, jego krzywe paznokcie, ogryzione
do krwi? Cudzego losu, w tym tkwi sedno,
bo zrozumienie rośnie jak mandragora
i chciałoby się fuknąć: odejdź,
zostaw mnie, ale w gardle coś
kruszy się bezpowrotnie, i co powiesz?
Mieliśmy paść się na wiecznych pastwiskach,
a budzimy się w szczerym bólu,
ze spętanymi ustami.

W poszukiwaniu guguł

Kiedy okazało się, że „Guguły” Wioli Grzegorzewskiej jakimiś dziwnymi drogami z Częstochowy przez Anglię dotarły do Teatru Dramatycznego im. Aleksandra Węgierki w Białymstoku, ucieszyłam się niezwykle. Jak spektakl ubierze się w książkę, co z niej wybierze, na ile przedstawienie i tekst staną się jednością? Czy staną się? Czy w ogóle muszą się stać? Pytania pojawiały się w mojej głowie, kiedy w foyer czekałam w tłumie na rozpoczęcie premierowego spektaklu. Nagle rozległa się muzyka i kapela poprowadziła nas na nietypową widownię na scenie teatru.

Ścisk, tłok, szukanie miejsca… Taki wykreowano wstęp do tego, co za chwilę miało zadziać się na scenie. I już za moment w tym tłumie zjawiła się bohaterka „Guguł”, Wiola, wracająca do domu na pogrzeb ojca, aranżująca, improwizująca scenę na zatłoczonym dworcu, peronie, w przepełnionym pociągu. I kiedy już wszyscy jakoś się usadowili – popłynęła historia, a właściwie zbiór historii przenoszący widzów w dziwaczny, nieco już zapomniany, niejednolity świat lat osiemdziesiątych ubiegłego wieku. Zbiór historii jakby niedojrzały, niedokończony, niepełny. „Dziwnie jest urządzony ten świat” – oznajmia ojciec bohaterki. „Nawet nie zdążyłem się obejrzeć, już nazywają mnie starym, a przecież w środku jestem jak te guguły.” Guguły – czyli niedojrzałe owoce. Ten zestaw opowieści, odsłaniający ludzką niedojrzałą kondycję, człowiecze pragnienie, by – z jednej strony – dorosnąć, osiągnąć jakąś formę doskonałości, ale – z drugiej strony – szukać wciąż niedojrzałości w sobie, wspominać ją, ćwiczyć się w niedoskonałości, odczuwać jak bolącą miazgę zęba, którego wciąż i wciąż trzeba dotykać językiem, szybko porwał widownię. I za chwilę – śmiech, wzruszenie, powaga, żal, rozczulenie – cały wachlarz emocji.

Mamy więc na scenie-niescenie czwórkę aktorów, którzy porywają obecnych pozwalając przeżywać i pierwsze uczucia, i pierwsze różnorodne doświadczenia, i przygotowania do wizyty papieża, i rozdarcie między wiarą matki a światopoglądem ojca. Mamy główną bohaterkę, Wiolę, która prowadzi nas przez okres swojego dojrzewania, ten czas niezwykły, kiedy jest się formą poszukującą, a poznawanie świata nie pozwala normalnie funkcjonować. I mamy wreszcie jakąś prawdę o nas samych, próbujących odnaleźć siebie w kalejdoskopie postaci pojawiających i przeistaczających się na scenie.

Nietypowa formuła spektaklu, gdzie widz czuje się jego częścią, a nie tylko obserwatorem, ten klimat jakiejś niezwykłej łączności między widownią a aktorami, pogłębiały poczucie „swojskości”, budowały atmosferę dziwnych czasów przełomu w Polsce. Autorka umieściła akcję w Hektarach, wsi w okolicach Częstochowy, ale „Guguły” mogły się zdarzyć wszędzie, więc dobrze, że trafiły na Podlasie. Z pewnością ten spektakl jest wyjątkowy dla pokolenia lat siedemdziesiątych i wcześniejszych, ponieważ może ono odnaleźć w nim własne doświadczenia, jednakże i młodszych widzów poruszy odkrywanie swoich guguł.

Reżyseria – Agnieszka Korytkowska-Mazur

Scenariusz teatru obrzędowego – Robert Wasilewski

Adaptacja powieści "Guguły" – Agnieszka Korytkowska-Mazur

Scenografia – Jacek Malinowski

Choreografia – Maciej Zakliczyński

Opracowanie muzyczne – Robert Wasilewski

Inspicjent – Jerzy Taborski

Obsada:

Jolanta Borowska

Katarzyna Siergiej

Sławomir Popławski

Mateusz Witczuk

Muzyka na żywo – zespół Transkapela:

Robert Wasilewski

Ewa Wasilewska

Iga Wasilewska

Michał Mościcki

  

Trzynastego, ale nie piątek ;)